• Colofon
• Redactie
• Verantwoording
• Gebruik
  • Wijze noteren dosis
  • Toedieningsvormen
  • Hulpstoffen
    • Gluten
    • Propyleenglycol
    • Benzylalcohol
  • Apotheekbereidingen
  • Melden van bijwerkingen
  • Afkortingen
  • Therapie infectieziekten
  • Denekamp schaal
  • Definitie off-label
• Achtergrond
  • NVK-NKFK Standpunt

Suggesties ter verbetering
Het NKFK houdt zich aanbevolen voor al uw op-en/of aanmerkingen om het Kinderformularium aan te vullen dan wel te verbeteren. Klikt u op onderstaande link om suggesties ter verbering in te sturen.
Suggesties ter verbetering

Voer een zoekopdracht in

Propyleenglycol wordt veelvuldig in soms grote hoeveelheden toegepast in geneesmiddelen. Vooral jonge kinderen en patiënten met een slechte nierfunctie lopen hierdoor risico op intoxicatie.

Propyleenglycol (PG) is een heldere, kleurloze, geurloze vloeistof met een zoete smaak[1]. PG wordt ondermeer toegepast als vehiculum en/of conserveermiddel in intraveneuze toedieningen, dermatica en cosmetica en wordt gezien als een hulpstof met een lage toxiciteit [1].

Veel geneesmiddelen bevatten PG, sommige zelfs grote hoeveelheden. Hierdoor wordt de PG grens al overschreden bij het toedienen van de normdoseringen van deze farmaca.

De Europese richtlijn 'Excipients in the Label and Package Leaflet of Medicinal; products for Human Use' vermeldt een maximale dagelijkse belasting voor zowel oraal als parenteraal van 400 mg/kg voor volwassenen en 200 mg/kg voor kinderen
Onder normale omstandigheden wordt PG gedeeltelijk (12-45%) door de nieren, onveranderd uitgescheiden. De resterende hoeveelheid PG wordt door het leverenzym alcohol dehydrogenase gemetaboliseerd tot lactaat. Vervolgens wordt het lactaat verder gemetaboliseerd tot pyruvaat en uiteindelijk ontstaan kooldioxide en water [1-4].

Bekende bijwerkingen van PG zijn hyperosmolaliteit, hemolyse, cardiale arrythmieën, convulsies, coma en agitatie [4]. Het klinisch beeld komt overeen met sepsis en 'systemic inflammatory response syndrome' met de verschijnselen lactaat acidose, hypotensie en orgaanfalen [4]. PG intoxicatie is een potentieel levensbedreigende situatie [4]. Er is vaak sprake van metabole acidose en hyperosmolaliteit, die zich meestal uiten als een toename van de osmolaire- en anion gap met of zonder lactaat acidose. De metabole acidose is mogelijk een direct gevolg van een verhoogd PG metabolisme [4]. Klinische afwijkingen worden geconstateerd bij hogere PG concentraties (1040-1440 mg/l). Metabole afwijkingen worden gezien bij een wat lagere PG concentratie (580-1270mg/l) [5].

Risicogroepen
Jonge kinderen
De halfwaardetijd van PG is bij jonge kinderen minimaal driemaal korter. Door het mogelijk versnelde PG metabolisme bij jonge kinderen wordt er in deze groep patiënten sneller een metabole acidose waargenomen.

Patiënten met een slechte nierfunctie
Door de gedeeltelijke renale klaring van PG, zal de hulpstof eerder cumuleren bij patiënten met een verminderde nierfunctie [5-7]. PG intoxicatie moet dus deel uitmaken van een differentiaal diagnose wanneer een onverklaarbaar anion gap, metabole acidose, hyperosmolaliteit en/of klinische afwijkingen worden waargenomen.

Lijst propyleenglycol bevattende geneesmiddelen

Literatuur

1. Wilson, K.C., C. Reardon, and H.W. Farber, Propylene glycol toxicity in a patient receiving intravenous diazepam. N Engl J Med, 2000. 343(11): p. 815.
2. Speth, P.A., et al., Propylene glycol pharmacokinetics and effects after intravenous infusion in humans. Ther Drug Monit, 1987. 9(3): p. 255-8.
3. Demey, H.E., et al., Propylene glycol-induced side effects during intravenous nitroglycerin therapy. Intensive Care Med, 1988. 14(3): p. 221-6.
4. Wilson, K.C., et al., Propylene glycol toxicity: a severe iatrogenic illness in ICU patients receiving IV benzodiazepines: a case series and prospective, observational pilot study. Chest, 2005. 128(3): p. 1674-81.
5. Cawley, M.J., Short-term lorazepam infusion and concern for propylene glycol toxicity: case report and review. Pharmacotherapy, 2001. 21(9): p. 1140-4.
6. Al-Khafaji, A.H., W.E. Dewhirst, and H.L. Manning, Propylene glycol toxicity associated with lorazepam infusion in a patient receiving continuous veno-venous hemofiltration with dialysis. Anesth Analg, 2002. 94(6): p. 1583-5.